آیا خطوط پرسرعت بزرگراه همت ترافیک تهران را کاهش میدهند؟
تهران سالهاست با مشکل ترافیک سنگین و آلایندگیهای ناشی از آن دستوپنجه نرم میکند. بر اساس گزارش جابیک که ۸۳ درصد ترددهای شهری در تهران توسط خودروهای تکسرنشین انجام میشود. این رقم بالا، دغدغههای جدی برای مدیریت شهری ایجاد کرده است. رئیس شورای شهر تهران با ابراز نگرانی از وضعیت فعلی، تأکید کرده است: «با این روند، نباید به کاهش ترافیک امیدوار بود.»
محسن هرمزی، معاون حملونقل و ترافیک شهرداری تهران، اعلام کرده است که از بهمنماه امسال، خطوط پرسرعت ویژه در بزرگراه همت به بهرهبرداری میرسد. این خطوط مختص وسایل نقلیهای است که بیش از دو سرنشین دارند؛ شامل تاکسیها، ونها و خودروهای عمومی دیگر. در مقابل، خودروهای تکسرنشین اگر از این مسیرها استفاده کنند، بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان جریمه خواهند شد.
ایده خطوط ویژه برای کاهش ترافیک در تهران، سابقهای طولانی دارد. شهرداری در سال گذشته تصمیم گرفت این طرح را در بزرگراههایی مانند همت اجرا کند. اقدامی مشابه نیز در زمان شهرداری قالیباف در بزرگراه بسیج اجرا شد، اما به گفته ناصر امانی، عضو شورای شهر، این طرح در آن زمان موفقیت قابل توجهی نداشت.
این طرح، مسیری به طول ۱۸ کیلومتر را شامل میشود که از منطقه ۲۲ تهران در غرب شروع شده و تا شرق امتداد مییابد. فاز اول این پروژه که از میدان صنعت تا شرق تهران به طول ۱۲ کیلومتر است، ظرف دو ماه آینده به بهرهبرداری میرسد.
به گفته محسن هرمزی، معاون شهردار تهران، در هر ۲۵۰ متر از مسیر، دوربینهای پلاکخوان نصب میشود تا تخلفات ثبت و جریمههایی بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان برای خودروهای تکسرنشین اعمال شود. این طرح قرار است از بهمنماه آغاز شود و هدف آن، اولویتبخشی به خودروهای پرسرنشین و وسایل حملونقل عمومی است.
گزارشهای رسمی حاکی از آن است که در ساعات اوج ترافیک صبح و عصر، ۵۹ درصد از خودروهایی که در بزرگراه همت تردد میکنند تکسرنشین هستند. این مسئله، به ایجاد ترافیک طولانی در این مسیر منجر شده است. وضعیت مشابهی در سطح شهر تهران مشاهده میشود؛ طبق آمار شهرداری، ۸۳ درصد از ترددهای شهری توسط خودروهای تکسرنشین انجام میشود. رئیس شورای شهر تهران با انتقاد از این روند میگوید: «با این وضعیت، چشمانداز روشنی برای رفع مشکل ترافیک وجود ندارد.»
راهکاری جدید برای ترافیک شهری
خلیل فراهانیپور، کارشناس مسائل شهری، معتقد است که اجرای این خطوط در همت، به دلیل نقش کلیدی این بزرگراه در تردد شهری، نمیتواند پاسخگوی نیازها باشد. او تأکید میکند که شهرداری بهجای توسعه زیرساختهای حملونقل عمومی، بار دیگر رویکرد درآمدزایی را پیش گرفته و این بار، خودروهای تکسرنشین را هدف قرار داده است.
در مقابل، غلامعلی صائبیان، کارشناس ترافیک، تجربه موفق این طرح در کشورهایی مانند استرالیا و فرانسه را یادآوری میکند. او میگوید که در ساعات اوج ترافیک، این خطوط میتوانند حرکت خودروهای پرسرنشین را تسهیل کنند و از فشار ترافیک بر عموم کاربران جاده بکاهند. به اعتقاد او، این طرح اگر بهدرستی اجرا شود، میتواند جهنم ترافیکی تهران را بهبود ببخشد.
کارشناسان بر این باورند که برای کاهش پایدار ترافیک، نیاز به برنامه ریزی گستردهتری وجود دارد. طرح جامع ترافیک پیشنهاد میدهد که مسیرهای ویژهای برای خودروهای پرسرنشین و حملونقل عمومی ایجاد شود. این رویکرد میتواند باعث شود که یک اتوبوس با ۵۰ سرنشین در ترافیک متوقف نشود و حرکت وسایل نقلیه عمومی اولویت پیدا کند. همچنین، افزایش تعداد خودروهای اشتراکی و عمومی میتواند کمک شایانی به کاهش تعداد خودروهای تکسرنشین و ترافیک در بزرگراههای اصلی کند.
طرح خطوط پرسرعت در بزرگراه همت، ایدهای جدید برای کاهش ترافیک است که با اجرای درست، میتواند گامی مؤثر باشد. اما انتقاداتی درباره نادیده گرفتن نیازهای زیرساختی و تمرکز بیش از حد بر جریمه وجود دارد. آیا این طرح میتواند راهگشای ترافیک تهران باشد یا تنها بخشی از مشکلات را کاهش میدهد؟
